Christmas 2025

Laingantu: Henry T Conzo
25 December 2025
Thupui: Christmas sullam phunli

Bible songah kin December 25, heh Jesuh tenia i, tiin nganhnak umlo khalselai Khrihfate in kumsiar songlawi ngai in bawn ṭio dehnak nisonglawi nikhat i. Laivum dan ai nia-songlawi le nia-thupuite heh hnikhnaih ben, ling ben de i. Cen, laivum minungte lakah mi-hmingthang, mi-lar, mi-thupuite suahnia (or) hnikhnaihtlak thil thupui a bawnhnakte le a niate khai heh thuanthu ah ngankhum in ling thil hlen i. Santehhnak: Herod lian in Ceasarea khuapui heh 25 – 13 B.C., ah sa i tiin, ling ben i.[1] Khrihfa san thuanthu, (a hlaicein, A.D., 300, hlan), kilkhawltu ber Eusebius, le Judah sakhua biakhnak thuanthu ngantu hmingthang, Flavius Josephus te suah kum heh ling ben i.[2] Cen, Jesuh te camcu dungai Rome kumpimangbawi a pertu Caesar (Kaisar) Augustas suah cam heh September 23, 63 B.C., ah tiin, a nia rori khai ling ben tlang i.[3] Ikhalselai, kin Bawipa Jesuh suah kum tu ling fiang benlo i. Ciaheh Chritmas – Jesuh tehnak thu – ngaihsunurkul phunkhat, tiin ruat thilhnak i. Ciatihin, ling fiang benlo hnak khai heh Pathian tumtekhnak khai i thai ai, amah Pathian sangkho hnak lar ruai tuhin ling fiang ruailo hnak i thai tuh i. Pathian thu ṭhenkhat heh lingfianglo manin khai sang i sing ai, ciatihin lingfianglo in sanghnak heh Pathian ang ruaihnak sanghnak phunkhat i (Hebru 11:1).

Christmas thuthawn pehzom dunin thazang langhnak thute khai a phunphun in relhnak za tlang de i sing. Thu pakhat vumah sirhsan in thazang lang dan bangdunlo in, a dangdang in thurel pha um thil khai heh Pathian thu ngaihsunurkul i hnak lar ruai hnak phunkhat i. Christmas 2025 sirhsan in, Christmas sullam phunli lar ruai tum nga sing.

1) Pathian heh minung ah cang i (Johan 1:14; Kolose 1:15, 19; 2:9)

Christmas can heh songlawi ngai in kin hmangdehnak sullam phunkhathnak tu, Pathian heh minung ah cang i, tihnak kin sanghnak lar ruai (or) kin sanghnak kho ruai i sing. Thukham hlun songai  “Kaimah ian heh Pathian ing, kaimah siarlo Pathian dang umlo i (Isaiah 45:5). Kaimah siarlo Pathian dang biamah (Luatsuakhnak 20:3)” tiin, nganhnakte sirhsan in ruat tuh ilesingkhaw, “Jesuh heh Pathian i” tiin kin sang heh a laukul ngai zirh sual sanghnak phunkhat tiin ruat ngah thai i. Cen, Bawipa Jesuh laivum a nunlai ah lettama (လက်သမား Carpenter) innsang i (Matthai 15:55; Mark 6:3), tiin minung tampui in sang tlanglo i. Ciatihin, Lettama (လက်သမား Carpenter), ai fapa heh Pathian i, tiin sang tuh heh zirh sual sanghnak tiin ruat ngah thai i. Ikhalselai, Jesuh tu minung i ai, Pathian khai i. Thuthangpha Johan ngantu in, “A hmasaber ah Thu um ai ciami Thu tu Pathian i. Ciami Thu tu minung ah cang ai kin lakah um i” tiin ngan i (Johan 1:1-3; 14). Thu heh minung ah cang ai kin lakah um i, tiin a tihnak tu Jesuh rel nuamhnak i. Cen, Paul in khai Kolose laikuat songah Jesuh heh minung ikhalselai, Pathian i hnak a semkhim in nai thotho i, tiin ngan ve i (Kolose 1:15, 19; 2:9). Ciamanin, Christmas heh thupui ngai in can kin hmang dehnak tu Jesuh heh minung i napui khalkhaw Pathian i hnak semkhim nun nai i, tihnak kin sanghnak kho ruai hnak in Christmas heh can songlawi in hmang dehnak i.

Pathian minung cang i (Johan 1:14; Kolose 1:15, 19; 2:9)

  • Jesuh Khrih minung i hnak ah, Pathian i hnak semkhim in um i (Kolose 2:9).
  • Fapa in Pathian i hnak semkhim nai hnak heh Pathian lairel hnak i (Kolose 1:19)
  • Jesuh tu mit in hmu thilo hnak Pathian  ihnak lar ruaitu i (Kolose 1:15)

2) A paimite si tuh / misualte si tuh in laivum ah kawi

Sempanhnak thuanthu sirhsan in rel tuh ilesingkhaw, Pathian semsuahhnak minungte heh Pathian ruahsanhnak bangin nung nawnlo ai, Pathian thupe sanglo hnak manin Pathian ukhnak songin lampial awng i (Sempanhnak 1:26-28 – 3:22-24). Ikhalselai, Jesuh Khrih thawm in a paizohnak minungte Pathian amah hnenah let leh ai, Jesuh Khrih thawm thotho in, amah Pathian thawn remhnak bawn tuh heh Pathian ai tumtekhnak le a lairel cia hnak i (Efesa 1:9-11; Kolose 1:16-20).

“Kolose 1:19 Fapa in amah songah Pathian ihnak semkhim in a naihnak heh amah Pathian ai lairelhnak i. 20 Ciatihin a Fapa songin lai le van pumpuhluk heh Pathian in a hnenah letruai nuam leh i. Pathian in a Fapa thinglamteh vumai a thihnak manin lai le van ai umhnak thil hmuahhmuah thawn remhnak bawn ai ciatihin a hnenah letruai leh i.”

Jesuh Khrih laivum ah a nunlai ah misual tihnakte, siah khontute, le hnawlhnak minungte thawn rongai tlang awng i. Ciaheh, Farasi le Danthiamte in awh hluk (Mark 2:15-17; Luka 15:1-7). Ciatihin mawh a hlukhnak heh:

Mifapatu a paimi si tuh le ao tuhin kawi i (Luka 19:10).

Midikcangte ko tuhin kawilo ing misualte ko tuhin kawi ing (Mark 2:17), tiin, Jesuh in Danthiamte le Farasite heh let i.

Christmas, tiin kin bawn dehnak, Jesuh Khrih laivum ah tehnak ai sullam pahnihhnak tu Pathian ukhnak songin a paizo mite, misualte ao tuhin laivum ah kawi hnak i.

3) Sualhnakte mawhhluk tuhin kawilo i, sualhnak ngaithiam tuhin kawi i:

Johan 8:1–11 Nupang nu in, “I, Bawipa, aisu khai tang lo i,” tiin ti i. Jesuh in, “Ciatih ilekhaw kai inkhai mawh na hluk tuh lo ing, tlung tulai sual nawn mah,” tiin ti i (Johan 8:1–11).

Johan 10:10 Ruko tu ru tuh, rek tuh le hnawmcan tuh ian in kawi i. Kai tu nunhnak ngah ai a semkhim nun ning nai thil tuhin kawi ing. (Johan 10:10).

Jesuh Khrih laivum ah tehnak Christmas ai sullam tu laivum minungte mawhhluk tuhin kawi ilo ai, nunhnak semkhim bawt tuhin kawi sawn i.

4) Minungte ao suak tuhin (Hebru 2:5-17).

Jesuh Khrih laivum ah thisan nai taksa nai in tehnak, Christmas ai sullam palihnak tu, laivum minungte Pathian hmaiah sual ngaithiam hnak ngah ai nun aohnak semkhim bawt tuhhnak hrangah laivum ah tehnak i. Hebru laikuat songah siar vivo nga sing:

Hebru 2:14a Ciatihin, “Naupangte,” ti ai a kohnak a minungte tu thi le sa naimi minung imanin Jesuh khai anite bangin thi le sa nai ah cang ai minung ihnak thawn nung ve i.

Hebru 2:14b-15 Hetih ai a bawn fangin a tumtekhnak tu amah a thihhnak in thihhnak vumah thu a naitu Satan heh siatsuah ai (Hebru 2:14b), 15 ciatihin amahte nunsong hmuahhmuah thihhnak kih ai sal bangin a nung mite luatruai tuhin i (Hebrew 2:14-15).

Hebru 2:17 Ciatih imanin zaihinkhim ah a unaute bang cang ve kul ai ciatihin a canghnak tu minungte ai sualngaithiamhnak co thil tuhin Pathian na ruaihhnak ah rinsantlak le ninghiohnak naitu Suangbawi Sang a cangthilhnak tuhin i (Hebru 2:17).

Hebru 2:1-3 Ciatih imanin lampeng hlun in pial tuh loin kin lingciahnak thutak heh kho amam in pom kul ising. 2 Vancungmi in kin pupate hnenah a pehnak thu heh a dikmi i tiin larruai ai ciami thu a ngai lomi le a hlun lo mite tu cawh tlak i ai cawhhnak tuar tuh i. 3 Ciatih ilekhaw kin in hetluk in nunohnak thawmlian heh zaikhai siar hlah lesingkhaw akontih in cawhhnak in kin luat thil tuh i? Bawipa amah rori in he nunohnak thu heh a hmasaber ah than ai amah a lingtu hmuahhmuah in a dik zia heh kin hnenah larruai zo i.


[1] Paul L. Maier (translator), Eusebius: The Church History, (Kregel Publications, 1999), 10.

[2] Paul L. Maier, The New Complete Works of Josephus, revised and expanded edition, William Whiston (translator), (Kregel Publications, 1999), 8.

[3] Stephen Hre Kio, Thukham Thar Simfiangnak: Luke 1-12: Hre Kio Commentary Series, Volume 3A, (Chin Baptist Union, 2019), 86.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *